36. Περὶ ὑποκρισίας

Ὁ Χρυσόστομος λέει γιὰ τὴν ὑποκρισία: «Υποκρισία εἶναι ἄλλο νὰ ἔχεις στὸ μυαλό σου καὶ ἄλλο νὰ κάνεις». Οἱ νεότεροι ἠθικολόγοι, ὁρίζουν ὡς ἑξῆς τὴν ὑποκρισία: Υποκρισία εἶναι κλοπὴ ὑπόληψης ἢ κακία μὲ τὸ σχῆμα ἀρετῆς, ὥστε ἂν ἡ ἀλήθεια εἶναι κάτι τὸ θεῖον, αὐτὸς ποὺ δὲν τὴν ἔχει, καὶ ἄλλος εἶναι ἐνῶ ἄλλος δείχνει, εἶναι ὑποκριτὴς καὶ -προφανώς- ἐχθρὸς τοῦ Θεοῦ».

Ὁ Χρυσόστομος λέει γιὰ τοὺς ὑποκριτές: «Ἀπὸ τὴν εὐλάβεια περιμένεις τὴ δόξα; Ἂν πράγματι εἶσαι εὐλαβής καὶ δὲν σκέπτεσαι πονηρὰ ἀπὸ μέσα σου, νὰ χαίρεσαι ὄχι γιατὶ φαίνεσαι εὐλαβὴς ἀλλὰ γιατὶ εἶσαι. Ἂν πράγματι δὲν ἐπιθυμεῖς τὴ δόξα τῶν πολλῶν, φρόντισε νὰ καταλάβεις, πὼς δὲν θὰ μᾶς κρίνουν αὐτοὶ κατὰ τὴν ἡμέρα τῆς Κρίσεως, ἀλλὰ Αὐτὸς ποὺ μὲ ἀκρίβεια γνωρίζει αὐτὰ ποὺ τώρα δὲν φαίνονται. Ἂν ὅμως συνειδητοποιεῖς τὰ ἁμαρτήματά σου, ἀλλὰ παρουσιάζεσαι στοὺς ἄλλους καθαρός, ὄχι μόνο δὲν πρέπει νὰ χαίρεσαι, ἀλλὰ νὰ πονᾶς καὶ νὰ στενάζεις πικρά, σκεπτόμενος συνεχῶς τὴν ἡμέρα στὴν ὁποία ὅλα θὰ ἀποκαλυφθοῦν. Ἀπολαμβάνεις τιμή; Νὰ τὴν ἀποκρούεις, γνωρίζοντας ὅτι αὐτὴ ἡ τιμὴ σὲ καθιστᾶ ὀφειλέτη. Καὶ νὰ χαίρεσαι γι’ αὐτό» (Λόγ. β΄ στὴν πρὸς Τίτον).

Ὁ Μέγας Βασίλειος λέει γιὰ τὸν ὑποκριτή: «Ὁ ὑποκριτής κρατάει τὸ μίσος στὸ βάθος τῆς καρδιᾶς του, έπιδεικνύοντας ἐπιφανειακὴ ἀγάπη, κατὰ τὸν ἴδιο τρόπο ποὺ γίνεται μὲ τοὺς ὕφαλους, οἱ ὁποῖοι καλύπτονται μὲ λίγο νερό, ἀλλὰ γίνονται ἀπρόοπτο δυστύχημα γι’ αὐτοὺς ποὺ δὲν φυλάγονται. Ἡ ὑποκρισία εἶναι καρπὸς τοῦ φθόνου καὶ ἀπ’ αὐτὴν προκύπτουν ὅλα τὰ κακά».

Ὁ Χρυσόστομος λέει: «Θέλει νὰ καλεῖται ἅγιος καὶ νὰ προσκυνᾶται ἀπ’ ὅλους ὡς εὐλαβής· βλέπεις τὴν ἐξωτερική του παρουσία καὶ νομίζεις ὅτι κάνει τὰ πάντα κατὰ Θεόν, ἀλλὰ ἡ καρδιά του εἶναι γεμάτη ζήλια, δόλο καὶ κάθε εἶδος κακοῦ». Ὁ δὲ Νεῖλος λέει: «Χρησιμοποιεῖ τὴν κατσουφιὰ σὰν παραπέτασμα ποὺ μπορεῖ νὰ κρύβει τὴν ἐνυπάρχουσα θρασύτητά του· καὶ τὰ αἴσχη τῆς ψυχῆς του τὰ ἐπικαλύπτει μὲ ξένα ἐνδύματα».

Ὁ δὲ Ἰὼβ λέει: «Διδάσκει μὲ τὸ στόμα καὶ τιμᾶ μὲ τὰ χείλη· ἀλλὰ ἡ καρδιὰ ἀπέχει μακράν, μάταια διδάσκει διδασκαλίες ὠφέλιμες σὲ ἄλλους, τοὺς ξεγελάει ὅλους μὲ πρόσχημα σεμνότητας».

Ἕνας ἄλλος σοφὸς λέει: «Κατὰ μὲν τὴ φωνὴ καὶ τὸ πρόσωπο θεωρεῖται ἀρνί, τὸ δὲ ἐσωτερικό του, σὲ τίποτα δὲν διαφέρει ἀπὸ τὸν δράκο».

Ὁ ὑποκριτὴς εἶναι ὁ πιὸ ἄδικος ὅλων τῶν ἀνθρώπων, γιατὶ τὸ νὰ νομίζει κανεὶς ὅτι εἶναι δίκαιος καὶ νὰ μὴν εἶναι, θεωρεῖται ἔσχατη ἀδικία.

Από το βιβλίο του Αγίου Νεκταρίου «Γνῶθι σαυτόν», σελ. 387